Klinikte SKT Takip Sistemi Nasıl Kurulur? (FEFO Rehberi)
FEFO (First Expired, First Out — miadı önce dolan önce çıkar), stoktan ürün çıkarırken en eski tarihli olanı değil, son kullanma tarihi en yakın olanı önce kullanma ilkesidir. Klinik stok yönetiminde FIFO'dan (önce giren önce çıkar) daha doğrudur, çünkü bir ürünün rafa geliş sırası ile miadının dolma sırası her zaman aynı değildir.
FEFO ile FIFO arasındaki fark neden önemli?
FIFO uygularsanız rafa önce koyduğunuzu önce kullanırsınız. Bu, tüm ürünler aynı raf ömrüyle geliyorsa sorun yaratmaz. Ancak pratikte tedarikçiden gelen kutuların kalan miadı değişkendir — bugün gelen kutunun miadı, üç ay önce gelenden daha yakın olabilir.
| Senaryo | FIFO ne yapar | FEFO ne yapar | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Ocak'ta gelen kutu: miad Aralık Mart'ta gelen kutu: miad Haziran | Ocak kutusunu önce kullanır | Mart kutusunu önce kullanır | FEFO doğru — Haziran miadlı olan daha acil |
| İki kutu da aynı miadlı | Önce geleni kullanır | Fark etmez | İkisi de doğru |
Kısacası FIFO geliş tarihine, FEFO son kullanma tarihine bakar. Miad kaybını belirleyen ikincisidir.
Sistemi kurmak için ne gerekiyor?
Üç bileşen yeterlidir. Hiçbiri yazılım gerektirmez; yazılım yalnızca hızlandırır.
- Görünür miad: Her ürünün son kullanma tarihi, kutuyu eline almadan okunabilir olmalı. Rafa yerleştirirken tarihi öne bakacak şekilde çevirmek veya rafın önüne etiket koymak yeterlidir.
- Fiziksel sıralama: Aynı üründen birden fazla kutu varsa, miadı en yakın olan en önde durur. Yeni gelen kutu otomatik olarak öne değil, tarihine göre doğru yere konur.
- Periyodik tarama: Ayda bir kez kalan miada göre sıralanmış bir liste çıkarılır ve kritik banda girenler için karar verilir.
Aylık miad taraması nasıl yapılır?
Tarama 15-30 dakikalık bir iştir ve şu sırayla yürür:
- Kalan miadı 6 aydan az olan tüm ürünleri listeleyin.
- Her ürün için son üç aydaki tüketim miktarını yanına yazın.
- Kalan stoğu tüketim hızına bölün — bu, ürünün elinizde kalma süresidir.
- Bu süre kalan miaddan uzunsa ürün risklidir; aksiyon listesine alın.
- Aksiyon listesindeki her ürün için karar verin: öncelikli kullanım, devir veya (son çare) imha planı.
Dördüncü adım sistemin özüdür. "Miadı 4 ay kaldı" tek başına bir bilgi değildir; "miadı 4 ay kaldı ama tüketmem 9 ay sürer" bir karardır.
Kayıt yapısı nasıl olmalı?
Tablo veya yazılım fark etmez, her satırda şu alanlar bulunmalıdır:
| Alan | Neden gerekli |
|---|---|
| Ürün adı ve formu | Aynı etken maddenin farklı formları ayrı takip edilir |
| Parti / lot numarası | İzlenebilirlik; geri çağırma durumunda tek dayanak |
| Son kullanma tarihi | Sistemin sıralama anahtarı |
| Mevcut miktar | Tüketim hızıyla birlikte risk hesabına girer |
| Saklama koşulu | Soğuk zincir gerektirenlerin ayrışması için |
| Son 3 ay tüketimi | Elde kalma süresinin paydası |
Sık yapılan hatalar neler?
- Taramayı "vakit buldukça" yapmak: Takvime bağlanmayan tarama üç ay içinde bırakılır.
- Yalnızca pahalı ürünleri takip etmek: Ucuz ama çok kalemli ürünlerin toplam kaybı çoğu zaman daha büyüktür.
- Yeni gelen kutuyu refleksle öne koymak: FEFO'yu bozan tek hareket budur; personel eğitiminin merkezine bunu koyun.
- Açılmış ambalajlarda kutu üstündeki miadı esas almak: Açıldıktan sonraki kullanım süresi ayrıca takip edilmelidir.
- Devir kararını son aya bırakmak: 3 aydan az kalan üründe alıcı bulma şansı hızla düşer.
Sık Sorulan Sorular
FEFO ne demek?
FEFO, "First Expired, First Out" yani "miadı önce dolan önce çıkar" anlamına gelir. Stoktan ürün çıkarırken son kullanma tarihi en yakın olanın öncelikli kullanılması ilkesidir.
FEFO ile FIFO arasındaki fark nedir?
FIFO ürünün stoğa giriş tarihine bakar, FEFO son kullanma tarihine bakar. Tedarikçiden gelen kutuların kalan raf ömrü değişken olduğu için, sonradan gelen bir kutunun miadı daha yakın olabilir. Miad kaybını önlemede doğru olan FEFO'dur.
Miad taraması ne sıklıkla yapılmalı?
Ayda bir yeterlidir. Taramanın sıklığından çok düzenli olması önemlidir; takvimde sabit bir güne bağlanan ve sorumlusu belirlenen tarama, sık ama düzensiz yapılandan daha etkilidir.
Küçük bir klinikte de SKT takip sistemi gerekli mi?
Evet. Küçük kliniklerde kalem sayısı az ama tüketim hızı da düşük olduğu için ürün başına elde kalma riski daha yüksektir. Sistem küçük ölçekte daha basit kurulur ama getirisi orantılı olarak daha büyüktür.
Stok fazlanızı değerlendirin
VetDükkan, veteriner kliniklerinin miadı yaklaşan ve stok fazlası ürünlerini birbirlerine devredebildiği bir B2B pazaryeridir. Üyelik vergi levhası ve veteriner hekim belgesiyle yapılır, admin onayına tabidir.
Üyelik başvurusu yap